Meer dan 300km, van Aken tot Cadzand
De Dodendraad
De Dodendraad: een dodelijke grens
Tijdens de Eerste Wereldoorlog scheidde een elektrische draadversperring het bezette België van het neutrale Nederland. Deze ‘Dodendraad’ liep over ruim 300 kilometer, van de omgeving van Aken tot aan de Zeeuwse kust bij Cadzand. De Duitse bezetter liet de versperring aanleggen om de grens beter te bewaken. Voor de bewoners van de grensstreek veranderde daarmee het dagelijks leven ingrijpend.
Na de Duitse inval in België in augustus 1914 vluchtten veel Belgen naar Nederland. Onder hen waren mannen die via Nederland en Engeland naar Frankrijk wilden reizen om zich bij de geallieerde legers aan te sluiten. Ook Duitse deserteurs, smokkelaars en mensen die geheime berichten overbrachten, passeerden de grens. De Duitse bezetter wilde deze bewegingen stoppen, zonder daarvoor grote aantallen soldaten aan het front te moeten onttrekken.
In het voorjaar van 1915 begon de aanleg. Vanaf juli kwamen de eerste delen onder spanning te staan; halverwege 1916 was de versperring volledig gereed. Aanraking kon dodelijk zijn. Aan beide kanten waarschuwden borden voor hoogspanning en doodsgevaar. Toch probeerden mensen de draad te passeren, op zoek naar veiligheid, om goederen te smokkelen of om berichten over te brengen.
Naar schatting kostte de Dodendraad vele honderden mensen het leven. Ook Nederlanders behoorden tot de slachtoffers. Ondanks de bewaking en het levensgevaar slaagden duizenden mensen erin de versperring te overwinnen.
De Nederlandse regering maakte geen bezwaar tegen de aanleg. Nederland wilde zijn neutraliteit bewaren en vermeed stappen die als partijdigheid konden worden uitgelegd. Vluchtelingen werden opgevangen bij particulieren of in kampen; opgepakte deserteurs werden geïnterneerd.
Na de oorlog werd de draad snel afgebroken. De herinnering bleef. De Dodendraad laat zien hoe een oorlog ook buiten het slagveld diepe sporen trekt: in dorpen, binnen families en langs een grens die plotseling levensgevaarlijk werd. Wat voorheen een doorgang was, werd een barrière tussen mensen, met soms een dodelijke afloop.
‘O, die vervloekte Dodendraad’: grens onder stroom eiste duizend levens.
Aan de grens in Stramproy
In de week van 21 oktober 1918 passeerden tussen maandag en vrijdag 8920 Franse vluchtelingen
de grens met Stramproy. Een filmploeg met cameraman en fotograaf legden vast hoe de vluchtelingen in Stramproy aankwamen en te voet, met paard en wagen of met de tram naar Weert gingen. Hierbeneden vind u deze bijzondere film.